Ua manino nei i le finagalo o le afioga i le Sui Palemia o le tama’ita’i Minisita o Tupe, māfua’aga autū o le silasila o le malo e faia ni teuteuga i le tulafono o loo faafoe ai le pulega o le Faletupe Tutotonu o Samoa, ina ua aumai faalaua’itele sona finagalo e ala i se pepa o faamatalaga.
Ua faailoa ai e le afioga i le Minisita le afioga Mulipola Anarosa Ale-Molioo, o le tausaga e 2021 na silasila ai le malo i ni teuteuga e māfua mai i ni atugaluga i le tofia o sui o le Komiti Faatonu o lea faletupe faapea ma taimi o le tofiga o se Faatonu, ma matāupu e tusa o le galuega manino o faai’uga fai e faapea mai le Minisita sa lāgā i ni fonotaga ma le Matāgaluega o Tupe lea e faafoeina le tulafono o le Faletupe Tutotonu o Samoa, ma o ni fonotaga sa auai le Kovana ma lē sa avea ma Loia Sili a le malo i lena taimi.
Faaalia e le Minisita o Tupe “I le taimi nei, o loo umia faatasi e le Kovana o le Faletupe Tutotonu o Samoa isi tofiga tāua e aofia ai le Faatonu o Pulega, Ta’ita’ifono o le Komiti Faatonu o le Faletupe, Ta’ita’ifono o le Komiti Faatonu o Pulega ma le Ta’ita’ifono o le Komiti Su’esu’e a le Faletupe.”
Ua tele tausaga o faagasolo mai le Faletupe Tutotonu i luga o lea ālafua lea sa tuulima atu ai ni malosi’aga tetele mo le vaaiga ma le faiga o faai’uga ogaoga, i se Ofisa se to’atasi.”
“I se faaupuga faigofie, e pei ona faailoa lava e le Minisita, o lenei fetuuna’iga ma le ālafua, e faatula’i mai ai ni fesili ma ni atugaluga e tusa o pulega lelei.
“Mo se faata’ita’iga, afai ae tula’i mai se matāupu ua solia ma aafia ai le faagasologa o galuega, o le Komiti Su’esu’e (Audit Committee) lea e Ta’ita’ifono ai le Kovana, e faia le su’esu’ega i lalo o se faatonuga a le Komiti Faatonu, lea fo’i e Ta’ita’ifono ai le Kovana.
“O lea tuufaatasiga o tofiga, ma ua faailoa e le Minisita, e atagia ai se manatu e faapea o le Ofisa lava e tasi o loo ia umia ma tuuina atu le pule ma faatonuina galuega, ae o lea foi o loo ia toe vaavaaia le faatinoina o ana ia lava galuega.”
O teuteuga o le Tulafono o loo faatalanoa nei, o loo sa’ilia ai se auala e foia ai lea atugaluga e ala i le faataoto atu o se ālafua ma’oti e tuumāvaevae ai le Pulega Faatonu, ma le vaaiga o galuega.
O le teuteuga o loo faatula’i atu nei, ina ia tofia se tasi tuma’oti, e avea ma Ta’ita’ifono o le Komiti Faatonu, e ese mai le Kovana”.
“O loo matuā faatāua i nei teuteuga, le faatumauina o le tuma’oti o le Faletupe Tutotonu o Samoa.
“Ma o nei teuteuga, o loo faatula’i ina ia saga faamalosia le faatuatuaina ma le talitonuina o le Faletupe, e ala i le faamalosia o pulega lelei ma le malamalama ina ia ogātasi ma pulega lelei o loo faaaogā ma faafoe ai Faletupe Tutotonu o isi atunuu o le Taupulega.
“E faapea foi le faata’otoga o pulega o Faletupe Tutotonu o atunuu tuaoi e pei o Ausetalia ma Niu Sila lea e filifili ai e le Minisita o Tupe se Ta’ita’ifono tuma’oti e ta’ita’ia le Komiti Faatonu.
“Ae o le Kovana, e tumau lava o ia i le vaaia o le pulega ma le tauaveina o tiute tuma’oti o le Faletupe ina ia tuumāvaevae ai le Pulega ma Faiga Faavae a le Faletupe Tutotonu”.
O loo iai finagalo e faapea a tofia se Ta’ita’ifono tuma’oti o le Komiti Faafoe, o le a ono aafia i faiga faapolokiki.
E fia faamanino atu mo le silafia e le atunuu lautele, o le tofiga o le Kovana, e faia e le Ao o le Malo i le fautuaga a le Kapeneta.
O lona uiga, ua leva ona iai le sao o le Kapeneta i le faata’otoga o ālafua mo le faiga o nei tofiga.
I lalo foi o teuteuga o le Tulafono, o loo puipuia ai le filifiliga ma le tofiga o se Ta’ita’ifono e ala i se faiga e manino le filifiliga e fua i le agavaa ma le tomai, ma e filifilia e se Komiti Faapitoa ma e tumā’oti, e to’atolu ona sui auai.
O loo fautuaina e le tatou Malo lo tatou atunuu lautele ona o loo tatala le avanoa e faatalanoa ai lenei Tulafono ma ona teuteuga.
“Ona o nei teuteuga, e tasi lona autū, ina ia mautinoa le faagaioia pea o le Faletupe Tutotonu o Samoa i lona tulaga tuto’atasi, e faavae i luga o pulegamalo lelei ma le malamalama, mo le manuia o tagata uma o Samoa”.





































































































